Interview - Heleen Declercq ('Girlhood')

‘Wat betekent het om een vrouw te zijn?’ Dat was het uitgangspunt voor Girlhood van de 22-jarige RITCS-alumnus & regisseur Heleen Declercq - wat op zijn beurt dan weer het beginpunt was voor ons gesprek met haar. We zaten met haar neer in Brussel en hadden het onder andere over het doorbreken van stereotypen, vrouw zijn in 2017 en het zoeken naar jezelf via het medium film.

 

***

 

Wat was het moment waarop je dacht: nu moet ik Girlhood écht maken?
DECLERCQ: Zo’n vier weken voor mijn deadline. (lacht) Ik wou voor mijn eindwerk sowieso iets doen rond vrouwelijkheid, maar ik wist niet goed precies wat. Initieel wilde ik het ruim houden; de extremen opzoeken. Maar ik kwam altijd tegen een muur te staan. Tot iemand me zei dat ik moest teruggaan naar de basis. Ik was namelijk vertrokken van het thema vrouwelijkheid, omdat ik zelf ook met vragen zat, rond mijn geaardheid bijvoorbeeld. Daardoor kwam er in éénzelfde periode téveel over me heen. Ik moést ‘Girlhood’ maken, omdat het niet alleen een zoektocht naar vrouwelijkheid was, maar ook naar mezelf.

Het maken van deze film werkte dus heel therapeutisch voor jou?
DECLERCQ: Keihard. Ik zat echt in de knoop met mezelf - met wie ik was of wie ik wou zijn. Dat is één ding, maar niet weten waar je naartoe wil, is nog een stap verder. Uiteindelijk begon ik ‘Girlhood’ te maken en werd alles… rustig. Alles was eruit. Ik heb altijd goed met mijn vrienden kunnen praten, maar het voor jezelf toelaten is de moeilijkste stap. De film heeft me daar absoluut bij geholpen. Ik hoop dat het dat voor anderen ook doet. Dat klinkt misschien cliché, maar ik hoop dat écht.  

 


Posterbeeld voor Girlhood. © Amira Daoudi

 

Je vertelt verschillende verhalen in de film; er passeren meerdere personages de revue. Zijn dat telkens personen die een bepaald aspect van jou voorstellen? 
DECLERCQ: Absoluut. Je wordt geboren als vrouw in deze maatschappij en dan probeer je te doen wat er van je wordt verwacht. Maar dan begin je je stilaan vragen te stellen, je verandert. Daarom ben ik op zoek gegaan naar personages die het spectrum van vrouwelijkheid opentrekken. Roos, het model dat zich kaal schoor, en Renée, die je in het begin ziet in Berlijn, zijn mensen die ik heb aangesproken omdat zij facetten van vrouwelijkheid belichamen die ik interessant vond. De andere personages zijn vrienden waarin ik mezelf herken en die ook een stukje van hun eigen leven wilden delen.

Heb je het gevoel dat je in je film alle registers rond ‘vrouwelijkheid’ hebt kunnen opentrekken?
DECLERCQ: Er valt over het onderwerp nog oneindig veel te vertellen. Omdat ik had besloten het vanuit mezelf te vertellen, had ik niet verwacht dat de film zoveel mensen zou aanspreken. Ik was dan ook héél verbaasd dat ik geselecteerd was voor Film Fest Gent (binnen de Belgische Studentenkortfilmcompetitie, nvdr). Ik had gedacht dat ik enkel een jong publiek zou bereiken, maar er kwamen plots ook oudere mensen naar me toe die zich in de film herkenden. Zo cool!
Dat aspect aan 'film' vind ik fantastisch: dat je duidelijk kunt maken aan mensen dat ze niet als enige op zoek zijn naar zichzelf. Ik denk dat het belangrijk is dat erover gepraat wordt en dat wordt getoond.

‘Girlhood’ gaat niet enkel over het vrouw zijn, maar ook over vrouw zijn in deze tijd?
DECLERCQ: Het grootste probleem van deze tijd is dat er gewoon te veel wordt verwacht. Kijk naar Dilay in de film, het meisje dat bang is om vijfentwintig te worden. Zij zit daar echt mee, maar er is werkelijk niemand die van haar verwacht dat ze grootse dingen gaat doen. We leggen allemaal de lat te hoog voor onszelf.
Ik ben heel blij dat ik een vrouw ben, maar ik bots nog op moeilijkheden. Het is bijvoorbeeld niet vanzelfsprekend om met mijn vriendin over straat te lopen in Brussel. We krijgen vaak kwade, of net seksuele blikken. Wanneer ik dat vertel aan vrienden en familie zijn ze geshockeerd, maar ik blijf er in geloven dat we als maatschappij goed op weg zijn. In mijn film wou ik graag nog dieper ingaan op feminisme, maar ik was bang om met de vinger te wijzen. Daarom heb ik de film vanuit mijn eigen ervaringen verteld.

Heb je het gevoel dat je alsnog binnen de perken wordt gehouden door de maatschappij waarin je opgroeit, ook al heb je de moed om uit te spreken hoe je je voelt?
DECLERCQ: Het is zoals ik op het einde van de film zeg: het was al een lange rit, maar ook één die altijd zal blijven duren. Toen ik als puber in de spiegel keek, zag ik niet per se een vrouw, maar ook geen man. Dit wil niet zeggen dat ik mij genderneutraal voel, maar ik wil niet gepusht worden om bijvoorbeeld ‘vrouwelijk’ te wandelen & bepaalde genderconforme kledij te dragen. Een tijd geleden nog werd ik een pint geweigerd, omdat ik een vrouw ben. Ik denk dus zeker niet dat ik of onze maatschappij er al helemaal is.
Op dat vlak denk ik dat het onderwijs kan inspelen op iets dat nu toch veel harder leeft dan vroeger. Recent werd ik gevraagd om te komen praten over de film op een school en ik ben daar héél blij om.

 


Girlhood (dir. Heleen Declercq). Klik voor de trailer.

 

Niet enkel je verhaal is persoonlijk, de beelden zijn ook redelijk ‘up close and personal’. Je besteedt er duidelijk veel aandacht aan en je filmt ook zelf. Voel je je meer cameravrouw dan regisseur?
DECLERCQ: Ik wil echt de combinatie blijven doen. Ik werk graag in kleine teams, omdat je dan heel intiem kunt samenwerken. Als regisseur voel ik een grote afstand, maar wanneer ik mijn camera vastheb, voel ik mij één met mijn team. Ik voel en ik kijk door de camera. Toch heb ik nog veel te leren. Ik droom ervan om ooit een lange documentaire te maken en zelf te filmen.

Is dat het volgende item op de agenda? Een langspeeldocu?
DECLERCQ: Ik wil het komende jaar met zoveel mogelijk nieuwe mensen samenwerken om van hen te leren. Qua onderwerpen spreekt het thema van moederschap me wel aan. Dat leunt ook aan bij wat ik nu heb gedaan met ‘Girlhood’. Ik vind het beeld van een moeder zo fantastisch fascinerend. Ik denk dat ik de kracht van de vrouw goed ga kunnen weergeven door het moederschap te portretteren.
Het is nog maar een ideetje. We zien wel. Eerst goed uitwerken dit keer. (lacht)

 

 

Ellen Van Hoegaerden