Les glaneurs et la glaneuse

Genre: documentaire | Duur: 1u22 | Release: 25 April 2001 | Land: | Regie: Agnès Varda | Cast:

Laat die Fransen maar filmen. Dat is de titel van een toneelstuk van Sam Shepard waar u dezer dagen naartoe kan in het Toneelhuis in Antwerpen. Het is evenzeer de mening van de gemiddelde Belg over onze vaderlandse filmproductie. Enkele steengoeie uitzonderingen daargelaten, niet helemaal onterecht waarschijnlijk. Telkens weer een gok wat het wordt met die Vlaamse en die Waalse film.

Maar die Fransen dus, die kunnen er wat van. Agnès Varda is daarvan een goed voorbeeld. Dat bleek bij de César-uitreikingen van dit jaar, die werden gedomineerd door 'Le Goût des autres' en 'Harry, un ami qui vous veut du bien'. Varda, geboren in Brussel en ondertussen een stuk in de zeventig, trok er een winnend lot.



Ze kreeg als grootmoeder van de Franse Nouvelle Vague een soort lifetime achievement award. In deze documentaire is Varda zelf de glaneuse uit de titel. Dat is iemand die de restjes na de oogst binnenhaalt, die de brokjes sprokkelt waar ze kunnen worden gevonden. Tijdens haar zoektocht door Frankrijk geeft ze commentaar over zichzelf, over hoe haar handen oud zijn geworden, haar liefde voor de schilderkunst. Maar het gaat hier niet om nostalgisch gebazel van een oud vrouwtje. Alle opmerkingen hangen stevig vast aan haar thema, de glaneurs. Dat is dus iedereen die de overschotten, de rest, de vuilnis bijeenrakelt. Dan hebben we het over appels en druiven, maar ook over het koper in weggeworpen televisies en de nog eetbare charcuterie die in de container naast de delhaize ligt weg te rotten. En vooral, over wie die in 2001 in Frankrijk nog moet zoeken.



Zo krijgen we interviews met zigeuners, met voor vandalisme veroordeelde jongeren en hun aanklagers, met een cafébazin en een wijnbouwer-psychoanalist. Op de tonen van zowel klassiek als hiphop ('rap de récup') krijgen we beelden on the road van aardappelvelden, musea, de grootstad. We krijgen opmerkingen over sociale rechtvaardigheid en over kunst én we krijgen humor (de echtgenote van die wijnbouwer heeft haar laatste analyse nog niet achter de rug).



Een stevige boterham, dat alleszins. Tussendoor weet Varda ook nog eens het filmvak zelf van kanttekeningen te voorzien. Deze soms mijmerende, soms abrupte krachttoer moet je niet in pakweg Kinepolis verwachten. Dat hoeft ook niet. De liefhebber van dit soort sociaalvoelende metafilm is bij deze gewaarschuwd: dat deze grande dame ondertussen de zeventig lang is gepasseerd, zorgt niet voor minder pakkende beelden op haar digitale camera.



Een digitale camera, dat had Varda niet toen ze in de jaren vijftig begon te filmen. Dat ze hem nu gebruikt is logisch, in haar hele carrière greep ze telkens naar de modernste technieken om haar thema's subjectief -bijvoorbeeld via interviews over het hoofdpersonage met nevenfiguren- en abstract in beeld te brengen. Meteen de kenmerken van de Franse Nouvelle Vague-filmperiode. Daar wordt ze dan ook als voorloopster van beschouwd. Ze maakt films als 'Vagabond' met Sandrine Bonnaire (Gouden Leeuw van Venetië), 'AV sur Jane B.' En 'Kung Fu Master', waar de veertigjarige Birkin passioneel verliefd wordt op een veertienjarige.



Een vrouw die in die jaren zo'n filmografie bij elkaar sprokkelt, u kon al vermoeden dat ze geen doetje is. Ze dwingt behoorlijk wat respect af. Dat valt te zien aan de manier waarop ze in 'Les glaneurs et la glaneuse' mensen uit de zelfkant van de maatschappij -en anderen- aan het vertellen krijgt. Een even duidelijk teken zijn de cameo's in haar feestfilm '101 Nights' uit 1994, waar hoofdpersonage Michel Piccoli als Mister Cinema bezoek krijgt van Belmondo, Deneuve, Delon, De Niro, ... . Ook toen nog niet tanend tieneridool Leo Di Caprio kwam langs op de set, maar die heeft Varda eruit geknipt.



Sommigen zullen allicht vinden dat ze hier ook zichzelf beter wat meer uit de documentaire had geknipt. Maar zo zijn er ook sommigen die geen poëzie op pellicule kunnen overzetten. En dat, dat kan Agnès Varda wel. Deze, in haar termen 'documentaire-routard-en-voiture' is daar een goed, neen, een prachtig voorbeeld van.

Jan Sulmont Helemaal (niet) akkoord? Lees de

Let op: wanneer u verder gaat zit de kans er dik in dat het einde van de film verklapt wordt met alle gevolgen voor uw filmervaring vandien.

ik wil mijn pret bedorven zien