Capsular
rating

Duur: 24 min. | Land: België | Regie: Herman Asselberghs

In de lijn van veel vroege videokunst, wordt in het werk van Herman Asselberghs een expliciete dialoog aangegaan met mediabeelden. Asselberghs neemt de grote epische, stereotype thema’s uit de internationale mainstream pers ter zijde, zoals de Palestijnse kwestie, Afrikaanse vluchtelingen en terrorisme, en levert daar een subjectieve, cultuurfilosofische, haast literaire commentaar op. Zijn ‘Capsular die te zien is op Courtisane, komt tot je als een soort ‘eerlijke‘ toeristische reportage over Ceuta, de Spaanse enclave op Marokko, een klein stukje Europees paradijs op het Afrikaanse continent. Net als de Canarische eilanden, trekt het natuurlijk Afrikaanse vluchtelingen aan als bijen op stroop, met een nieuw Ijzeren Gordijn als gevolg. “Fortress Europe is no longer a metaphore.”, zegt Asselberghs zelf in zijn voice–over, die hij als stijlmiddel lijkt omarmd te hebben. Stadspanorama’s worden afgewisseld met beelden van de gespierde bewakingsvoorzorgen die de stad omringen, fantasmas van Europeanen die door barbaren worden bedreigd. De bewakingscamera’s die Asselberghs filmt en die hij ook in vroeger werk al aanhaalde, "surveillance cameras in search of the next crime", waren in het verleden voor veel videoinstallatiekunstenaars zo’n fascinatie, dat er zelfs sprake was van een ware ‘surveillance art’. De idee overheerste daarbij dat de televisie terugkeek naar de kijker in zijn luie zetel.

Zoals kunstenaar Fabrice Hybert op de Biënnale van Venetië in 1997 een heuse tv-studio opbouwde, waar hij interviews en productievergaderingen leidde en reclamefilms voor produceerde, speelt Asselberghs een spel van aanvulling en imitatie met de media, in een aanklacht van het Europese vluchtelingenbeleid en de rol van de media daarbij. Wanneer Asselberghs in AM/PM zegt 'I feel powerless when looking at the news on television’, laat hij weinig aan de verbeelding over, maar dat is nu net wat hij wel deed in vorige video’s. In Proof of Life en AM/PM worden betekenisloze ruimtes gescand met trage, haast immobiele camerabewegingen, terwijl een voice –over beelden oproept uit de media en cultuurfilosofische uitspraken doet over het statuut van het beeld, met sterke referenties aan het poststructuralisme. Tekst en klankband krijgen in Asselberghs' werk meestal de bovenhand op visuele informatie, parallel met zijn besognes over de relevantie en irrelevantie van het beeld. Door de stad Ceuta in Capsular daadwerkelijk te tonen, maakte Asselberghs een opmerkelijke zijstap naar het illustratieve beeld, een beeld dat de tekst synchroniseert in een intieme –subjectieve observatie. In het licht van de terugkeer naar het radicale visuele minimalisme van zijn laatste video Futur Anterieur, lijkt Capsular een klein offer geweest te zijn in het voordeel van een door de media verloochend, documentair beeld van Afrika/Europa. Dit ging echter ten koste van zijn persoonlijke artistieke onderzoek en techniek om audio als negatief van het visuele beeld te laten fungeren. Dat lijkt wel op een statement.

Frank Moens