Scorpio Rising
rating

Duur: 28 min. | Land: VS | Regie: Kenneth Anger | Cast: John Palone, Bill Dorfman, Johnny Dodds, Steve Crandell, Frank Carifi, Ernie Allo, Bruce Byron | Scenarist: Kenneth Anger | Producent: Kenneth Anger | Productiehuis: Puck Film Productions

In 1963 verscheen Kenneth Anger?s meest gekende en invloedrijke film, die vandaag de dag nog steeds geldt als ??n van de meest bekeken experimentele underground films. De film vertelt het verhaal van een aantal motorrijders, waaronder Scorpio, de leider van de groep, doorheen hun dagelijkse beslommeringen. Op een documentaireachtige manier filmt Anger een aantal gebeurtenissen zoals het werken aan de motorfietsen, thuis stripverhalen lezen, het aankleden en naar een feest gaan waar ook een initiatierite plaatsvindt, een wedstrijd tussen een aantal rijders en Scorpio zelf die een kerk vandaliseert. Al deze dingen gebeurden spontaan, zonder enige inbreng van een script of aanwijzingen van Anger zelf. De film verwierf zijn status in eerste instantie door de controversi?le beelden, waarvoor de film zelfs in beslag werd genomen en er juridische stappen ondernomen werden. We zien veel seksueel geladen beelden die vaak homo-erotisch zijn, zoals wanneer de in leder geklede bendeleden daden van sodomie op elkaar uitvoeren, of hete mosterd op de geslachtsdelen van een nieuw lid smeren, maar ook Scorpio die de kerk vandaliseert waar ook Nazi-vlaggen opgehangen werden. Belangrijker dan deze controversi?le beelden voor de hedendaagse relevantie van de film, zijn echter de technieken die Anger toepaste in de film om betekenissen op te roepen. Zo maakt hij niet alleen veelvuldig gebruik van inserts om subliminale boodschappen op te roepen, maar gebruikt hij ook vergelijkende cross-cut montage op een manier zoals die uitgedacht werd door Eisenstein in Stachka en Oktober. Tijdens de sc?nes waar de motorrijders aan hun motorfiets werken, worden deze beelden bijvoorbeeld afgewisseld met beelden van een jongetje dat met een opwindbare speelgoedmotor speelt, waardoor Anger zo het idee van ?toys for boys? oproept. Verder in de film worden ook de beelden van het wilde feestje, de wedstrijd en Scorpio in de kerk ironisch afgewisseld met fragmenten uit een zwart-wit zondagsschool film over het leven van Jezus Christus. Wanneer Scorpio in de kerk is, monteert Anger er ook nog eens beelden van Hitler en de Wehrmacht tussen om eenzelfde betekenis op te roepen, namelijk dat het volgen van leiders noodlottig is, of het nu Jezus of Hitler is. Ze leiden je altijd over de klif. De film eindigt dan ook met een tragedie onder de motorrijders. Gedurende heel de film maakt Anger gebruik van technieken zoals inserts, superimpositie en montage om dit soort commentaar op te roepen. Dit niet alleen met behulp van beelden die betrekking hebben op de (populaire) cultuur, maar ook door het gebruik van populaire muziek uit de jaren ?50 en ?60 als een manier om al dan niet ironische commentaar te leveren. Een prachtig voorbeeld hiervan is het liedje Blue Velvet van Bobby Vinton (dat later ook gebruikt zal worden in de gelijknamige film van David Lynch) tijdens de sc?nes waar de motorrijders zich aankleden, onder andere in hun blauwe jeans, als een vorm van commentaar op de ijdelheid van de personen. De hele soundtrack, met klinkende namen zoals Hit the Road Jack, He?s a Rebel, Torture en I Will Follow Him, past dan ook perfect bij de beelden die de film toont en benadrukken nog maar eens het belang dat Anger hecht aan het auditieve aspect bij zijn films. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de film dankzij zijn grensverleggende esthetiek gezien wordt als een grondlegger van de post-moderne film. Jeroen Van Rossem

Jeroen Van Rossem