Lucide - Stijn De Ryck
rating

Duur: 20 min. | Land: Belgiƫ | Regie: Stijn De Ryck | Cast: Sofie Hoflack, Karel Deruwe | Producent: Rien Behaeghe

Fletse tinten en donkere akkoorden creëren een tristesse die af en toe wordt verlicht door harmonieuze pianoklanken. Maya, een gekwelde schilderes, ligt languit op de zetel van een psychologe – gepresseerd door haar aanstaande vernissage gaat ze mentale creaturen voor echt nemen. Mark is terminaal en ook dat weegt op haar gemoed – keer op keer tracht ze zijn leven op doek te vatten.

Mark en Maya zwerven door kale decors, verlept en van elke levenslust verstoken. Hun getormenteerde blikken worden weerkaatst in spiegels, schilderijen en wateroppervlakken. Al die beeld-in-beelden geven Lucide een filosofisch allooi: hier woedt een strijd tussen waan en realiteit, perceptie en verbeelding, idee en materie. Tussen twee types montage ook: de logisch-chronologische wereld van Maya en de wankele tijdruimte van Mark, vaak in tegenlicht en met jump cuts.

De strijd cirkelt rond een oeroude vraag: hoe ziet de wereld er echt uit? Een zoektocht, bemoeilijkt door de bedrieglijke aard van onze waarnemingen – alledaagse zintuiglijke misleiding, in het boeddhisme beter gekend als ‘Maya’. Een begrip verwant aan het westerse ‘lucide’, dat de ‘heldere momenten van een krankzinnige’ aanduidt. Vanaf het eerste beeld – een wolkenhemel dansend op een waterspiegel? – worden we tot twijfel verleid.

Voor Maya lijkt kunst een zaak van inhoud, eerder dan materie. Het gaat om het idee in haar hoofd – ze kijkt dwars door de verf heen. Ook De Ryck lijkt in te zetten op het concept áchter Lucide. De film is strak gestructureerd: opgebouwd rond een vijftal theatrale shots die niet door hun kleur of andere concreet zichtbare trekken intrigeren, maar door hun nauwgezette compositie – een overdachte orde die aan het beeld is opgelegd.

Door die conceptuele focus boet Lucide in aan ogenblikkelijke visuele kracht. Onze ogen, die zich maar al te graag laven aan de schone sluier van Maya, blijven op hun honger zitten. De Ryck koos voor een stijl die correspondeert met de mentale toestand van zijn personages – vaal en mistroostig. Elke lichtvoetigheid wordt geweerd.

Conceptueel is Lucide een knap geformuleerd vraagstuk, waarbij een specifiek verhaal en algemener filosofische kwesties verstrengelen. Elk beeld bolt van de narratieve suggesties – we worden gestimuleerd om te gaan zoeken naar een antwoord. Een uitdaging die we maar wat graag aangaan.

Maarten Van den Bulcke