Mean & Unseen - Scorsese online

Het Filmfestival van Gent en het Provinciaal Cultuurcentrum Caermersklooster brengen - van oktober 2013 tot januari 2014 - hulde aan een van de allergrootste Amerikaanse regisseurs. Martin Scorsese mag dan al meer dan veertig films gemaakt hebben, tien Oscarnominaties achter zijn naam hebben (o.a. voor Hugo, Gangs of New York, The Departed)  en op ongeveer elk lijstje van Greatest Living Directors te zien zijn, toch heeft deze Amerikaanse meester heel wat werk dat de meesten onbekend is. En veel daarvan is online te vinden.

 

Laat ons beginnen bij Scorsese’s begin. In de New York University's film school maakte Marty twee kortfilms die nu op YouTube te vinden zijn. De eerste is What's a Nice Girl Like You Doing in a Place Like This uit 1963, over een man die geobsedeerd is door een schilderij. Het is een luchtige film met een levendige montage, die Scorsese’s bewondering voor de Franse Nouvelle Vague laat zien. Die toon is ook te vinden in It’s not just you, Murray! uit 1964 (hier vind je deel 1 en hier deel 2). 

In deze kortfilm over een bootlegger experimenteert Scorsese met personages die in de camera kijken, met de voice-over en met het documentaire genre. Ook komt het misdaadthema, dat zijn later werk zou kenmerken, al naar voren. Pittig detail is dat Scorsese’s moeder een rol in de film heeft. Catherine Scorsese zou nog in verschillende films van haar zoon meespelen, telkens in een kleine bijrol.

 

Sicilië versus New York

In 1974 maakt Scorsese ook een documentaire over zijn ouders. Italianamerican is, in vijf delen, volledig op YouTube te bekijken. Het bestaat uit een interview, gefilmd over twee weekends in het appartement van Catherine en Charles Scorsese in Little Italy, New York. Catherine domineert aanvankelijk de situatie, tot de meer gereserveerde Charles meer op zijn gemak is. Veel van wat ze zeggen is ook nieuw voor zoon Martin, een ironisch gevolg van een camera tussen beide partijen te zetten. Opvallend is dat Scorsese zichzelf over het algemeen nooit een goede interviewer achtte en in zijn vele muziek- en filmdocu’s bijgevolg nooit zelf de interviews zelf afneemt. In Italianamerican is hij echter zowel interviewer als betrokkene in het verhaal.

Zijn ouders hadden een grote invloed op Scorsese’s carrière. Beide waren van Siciliaanse afkomst en die culturele geschiedenis draagt zoon Martin mee. Toen hij klein was, keek de hele familie Scorsese elke vrijdagavond naar een Italiaanse film. Zo kwam Marty niet enkel in contact met zijn roots, maar ook met de Italiaanse neorealistische stijl. In 1999 maakt hij de documentaire Il mio viaggio in Italia over hoe de Italiaanse cinema hem getekend heeft. Op YouTube is de hele versie te vinden, maar die is helaas gedubd in het Italiaans.

Ondanks zijn Italiaanse roots, blijft thuisbasis New York een belangrijke rol in zijn werk spelen. Zo maakte Scorsese Life Lessons, als deel van de triptiek New York Stories, waarvoor ook Woody Allen en Francis Ford Coppola een middellange film maakten. De clip waarin Rosanna Arquette Nick Nolte uitdaagt om een agent te kussen om zijn liefde voor haar te bewijzen is de beste scène uit de film. New York speelt ook een grote rol in Scorsese’s Gouden Palm-winnaar Taxi Driver, maar wij houden ook wel van Disneys versie.

 

Parodie en popcultuur

Als het over parodieën van Scorsese’s werk gaat, zijn er nog veel te vinden in populaire cultuur. Een van onze favorieten is de aflevering van Community waarin Goodfellas getransponeerd wordt naar de cafetaria van een universiteit.

 Lowbudget, maar goed gemaakt is ook de kortfilm Fast Food, directed by Martin Scorsayzee and starring Robert D. Niro en Joe Peshi.

Ondanks zijn artistieke visie en intentie, is Martin Scorsese zelf niet vies van populaire cultuur, noch om zijn eigen imago openbaar uit te spelen. Op IMDb heeft hij 274 credits als ‘self’. Hoogtepunten zijn de aflevering uit Curb Your Enthusiasm en de The Chris Farley show with Martin Scorsese in de reeks van Saturday Night Live.

In totaal speelde Marty drie keer mee in SNL en werd hij ook geïmiteerd door Fred Armisen in de hilarische sketch Yankee Stadium Stories

Daarnaast speelde hij ook met SNL-ster Tina Fey in het best grappige reclamefilmpje voor American Express.

Het is misschien verrassend dat Marty zich verbindt aan een merk, maar vaak heeft dat artistiek verantwoorde gevolgen gehad. Zo maakte hij voor cava-merk Freixenet de reclamefilm Key to Reserva. In de bijna tien minuten durende video beweert Scorsese een verloren gegaan scenario van Alfred Hitchcock te verfilmen. Het is een mooie en ook grappige hommage aan Hitch, met een ongelooflijk tracking shot in het begin en waarin hij op een metamanier de soundtrack creëert.

Scorsese maakte ook een korte documentaire over Georgio Armani, niet als een reclamespot, maar als een korte biopic die ook de esthetiek van Armani’s ontwerp en stad Milaan weergeeft. De film, Made in Milan, is in drie delen te zien op Vimeo.

Dat Scorsese van meerdere markten thuis is, bewijst ook zijn aflevering in de horrorreeks Amazing Stories, geproduceerd door Steven Spiegelberg in de jaren ’80. In zijn aflevering Mirror, Mirror wordt een horrorschrijver gekweld wordt door een wezen dat hij enkel in de spiegel ziet. Pittig detail – het monster wordt vertolkt door een onherkenbare Tim Robbins. De episode is helaas niet online te vinden; de trailer wel.

 Naast het horrorgenre heeft Scorsese zich ook ooit gewaagd aan een videoclip. Vanuit zijn fascinatie voor de choreografieën in de Amerikaanse klassiekers van Vincente Minnelli, raakte hij ook in de ban van Michael Jacksons moves. Zodoende werkte hij in 1987 met de popkoning voor de clip van Bad. Het werd een video van $2 miljoen en 17 minuten, waarin Jacksons personage belaagd wordt door zijn oude ghettovrienden, onder leiding van Wesley Snipes, en moet bewijzen dat hij bad is. De versie voor televisie bestond uit de centrale song van zes minuten.

Scorsese is naast een fanatieke filmfan en een begaafd regisseur, ook een geëngageerd voorstander van het behoud en de restauratie van film. Misschien past YouTube ook binnen die visie. Het levert niet de meest kwalitatieve vertoning van beeldmateriaal, maar houdt wel een ongezien archief in, gemaakt en gedeeld door de hele wereld. En wie weet is Marty op die manier wel blij dat zijn ongeziene werk een publiek kan bereiken.

 

Deze selectie werd gemaakt in het kader van Filmfestival Gent 2013 en met behulp van Patrick Duynslaegher en zijn nieuwste publicatie over Martin Scorsese.

 

 

Bert Lesaffer