Planet ∑
rating

Duur: 11 min. | Land: Frankrijk | Regie: Momoko Seto | Scenarist: Momoko Seto | Productiehuis: Les Films de l'Arlequin

In haar sluitstuk over planeten zoomt Momoke Seto – letterlijk - twaalf minuten lang in op het ontwaken van insecten na een soort van ingevroren winterslaap. De wereld die ze daarbij creëert is tegelijk aards en buitenaards, vanaf het beginshot waarin de camera rakelings langs de romp en oog van een sprinkhaan passeert, die stil in een brok ijs zit.

In extreme macro en slow-motion worden ijsblokken –bergen en groeien bleke paddenstoelen tot een soort van reuzenbloemkelken. De camera zoomt traag in, beweegt zich in horizontale, gestage pans tussen de ingevroren krekels, bijen en kevers en tot het ijs barst en breekt door onderwaterontploffingen. De geluiden zijn legio: intens, dichtbij, natuurlijk.

Met een achtergrond in fijne kunsten onttrekt Seto zich van een gangbare narratie. “Hedendaagse kunst, schilderijen, beeldhouwwerken, installaties en geluiden … het heeft allemaal een grote invloed op mijn werk.” En dat zie je, want de stijl die ze in 2008 aanheft in Planet A, de eerste film uit deze reeks, blijft tot dit derde deel. De regisseuse is ook trouw aan haar werkwijze: van de zoutkristallen in Planet A (deel 1 van de trilogie) tot de sinaasappelmaan en brocollibossen in Planet Z (deel 2 van de trilogie) en uiteindelijk de ijslandschappen in Planet ∑ . Steeds werkt ze in zelfgecreëerde studio’s (een sterrenhemel is koffie op papier in Planet Z), met zelfgemaakte machinerie (de aardbevingen in Planet ∑ ontstonden door het toevallige trillen en haperen van een draaiende tafel) en zelfgekweekte rottingsprocessen. “Dat is waarom ik mijn film ook experimenteel noem. Niet om het genre, wel omdat ik nooit exact weet hoe de schimmels gaan groeien”, vertelt ze in een interview na haar overwinning op de Berlinale begin 2015. “ 75% kun je op voorhand testen, maar de rest kon ik moeilijk inschatten. Zo was eigenlijk elk shot een verrassing voor me.” 

Een originele, perfect afgewerkte bijna-docu-maar-dan-geconstrueerd

In Planet ∑ blijft alles smelten, terwijl de bijen hun eerste vleugels strekken, en transformeert de setting stilaan in een dorre, gebarsten landschap. Een intensief productieproces, want in Time-Lapse filmt Seto dit trage verval. Doelt de Japans-Franse regisseuse dan op een hogere ecologische boodschap? Je zou kunnen denken van wel wanneer de fungi die ze liet opgroeien in Planet Z sterven in Planet ∑ . Uiteindelijk warmt alles op en sterft alles af, van de inkrimpende, vervallende champignon (zowat het mooiste beeld van de film) tot de bijen die uiteindelijk in bossen uit een zwarte hemel vallen. Toch lijkt het Seto vooral te gaan om de creatie, het artistieke. “Het is niet echt. Het is herkenbaar, en dat is de kunst ervan. Iets groot wordt iets kleins, iets kleins wordt iets groots. De essentie van Planet ∑ is om iets onmogelijks door creatie mogelijk te maken.”

Het resultaat is een goed doordachte, op vlak van beeld en geluid originele, perfect afgewerkte bijna-docu-maar-dan-geconstrueerd. De filmbeleving is deels hypnotiserend en deels onaards. Want alles is echt, ook al lijkt het niet zo.
Planet ∑ werd bekroond met de Audi Short Film Award op het Internationaal filmfestival in Berlijn eerder dit jaar én de NTR Go Short Award voor beste korte kunstfilm op Go Short Nijmegen 2015. 

Sarah Skoric