Into Darkness
rating

Duur: 31 min. | 2015 | Land: België | Regie: Rachida El Garani | Scenarist: Rachida El Garani | Filmschool: RITS

Into Darkness, het afstudeerwerk van regisseuse Rachida El Garani aan het RITCS in Brussel, vertelt ons het verhaal van Mohammed die met zijn familie in een klein dorp in Marokko woont. Elf van zijn familieleden - waaronder zijn vader - zijn blind en zelf wordt Mohammed dit langzaamaan ook. Zijn moeder en jongere broertje kunnen zien. Zijn zusje is net als hij belast met deze erfelijke ziekte.

De film ging vorig jaar in wereldpremière op het IDFA (geselecteerd binnen de Competitie voor Studenten, alsook de categorie Kids & Docs) en won ook de VAF Wildcard voor Documentaire (twv €40000,-).

 

De mensen in de documentaire van El Garani leven in een gemeenschap waar samenhorigheid en geloof een belangrijke plaats innemen. Mensen rekenen op elkaar en op Allah. Dat is voor hen levensnoodzakelijk en vanzelfsprekend, maar dat is ook mooi. Zonder dat dit de expliciete bedoeling van de regisseur is, confronteert ze ons met onze eigen afhankelijkheden en vooroordelen. En ook doorheen de rest van de film zullen we af en toe onze denkkaders moeten bijstellen.

In de eerste scène leert Mohammed ons via een muurtekening kennismaken met zijn familie. Op zijn kinderlijke manier tekent hij onomwonden de waarheid; drie figuren met ogen, de rest zonder. Dit zet al meteen de toon voor de rest van de film waarin de ouders verschillende gesprekken hebben met de kinderen over hun blind worden. Ze doen dit op een volwassen manier zonder hen ook maar enigszins te betuttelen.

Met momenten is El Garani's docu dan ook bijzonder hard. Wanneer vader  met zijn zoon aan zijn zij, vertelt dat hij een periode is doorgegaan waarin zelfmoord nog de enige oplossing leek, bijvoorbeeld. Het zijn dit soort woorden die de zoon zonder veel eufemismen voorbereiden op frustraties die nog zullen komen. Tegelijk wordt in deze scène ook de weerbaarheid en veerkracht van de familie duidelijk: eigenschappen die heel de film lang blijven opduiken. Dit zijn mensen die er ondanks alle moeilijkheden het allerbeste van proberen maken en elke dag in strijd gaan met hun eigen beperkingen.

Fatima, de moeder, lijkt nog het meest gebukt te gaan onder de problemen. Zij zegt op een bepaald moment dan ook: "Ik zie wat zij niet kunnen zien". Het is een wijsheid die aantoont hoe groot het verdriet is dat zij meedraagt. Dat verdriet wil ze alleen dragen. Als haar zoon na slecht nieuws van de dokter in huilen uitbarst, weigert ze te zwelgen in medelijden of zelfmedelijden. In de eerste plaats wil ze dat haar zoon sterk is. Rachida toont ons vooral de levenslust die deze familie voortstuwt.

Een les in nederigheid.

El Garani weet dan ook heel duidelijk welk verhaal ze wil vertellen en op welke aspecten ze wil focussen. Dat maakt dat haar dialogen soms iets te geënsceneerd overkomen – alle mogelijke probleemsituaties komen netjes aan bod -, maar dit draagt wel bij aan het positief verhaal dat ze ons wil vertellen.

Op een serene en bijna uitgepuurde manier brengt ze dit gezin en het land waarin ze wonen in beeld; van de focus op de essentiële emoties en de andere zintuiglijke ervaringen tot de zachte kleuren waarin haar beelden baden. Door deze pure aanpak geeft ze Marokko ook een stuk eigenheid terug en trekt ze de identiteit van dit land opnieuw open. Ze toont dat Marokko meer is dan het land dat Westerlingen enkel kennen uit toeristische brochures en bovenal ook meer dan een plek die louter probleemjongeren onze richting uitstuurt. Van sommige landen vergeten we soms dat ze ook een eigen identiteit hebben, los van onze Westerse denkkaders. Die staat in de documentaire van Rachida, haar geboorteland, centraal.

Into Darkness vertelt iets dat we zelden te horen krijgen. Wie verder kijkt dan het verhaal, zal ook automatisch de eigen zekerheden en het eigen isolement in twijfel trekken. Het is bovendien niet slecht om daar nu en dan eens mee geconfronteerd te worden. Zonder in clichébeelden te vervallen én door hier en daar met de beeldtaal te experimenteren, heeft Rachida El Garani een documentaire gemaakt die recht op zijn doel afgaat.

Carmen van Cauwenbergh