A Gis
rating

Duur: 20 min. | 2016 | Land: België, Portugal, Hongarije | Regie: Thiago Carvalhaes | Scenarist: Thiago Carvalhaes | Producent: Betina de Tella | Filmschool: St Lukas

Eerder atypisch is het parcours dat LUCA-adept Thiago Carvalhaes aflegt met zijn afstudeerwerk A Gis, door eerst internationaal geselecteerd te worden (en bekroond, onder meer met een Publieksprijs voor ‘Beste Kortfilm’ op het 24e MixBrasil-festival en de ‘Brazil Channel Award’ op het 26e Curta Cinema festival) alvorens nationaal, in de Belgische Studentenkortfilmcompetitie op Film Fest Gent 2017.

 

> TRAILER

Ook atypisch is het leven van de transseksuele Gisberta, dat Carvalhaes met A Gis in elkaar puzzelt. Geboren als Gisberto Salce in Brazilië, om dan via omzwervingen doorheen Europa als Gisberta haar dood te vinden in een waterput in Porto. In tussentijd chronologisch ontpopt tot elegante vrouw – “mooier dan Dalida”, vertelt een straathoekwerker –, om daarna in de marge te belanden door drugsverslaving, depressie & prostitutie en uiteindelijk ziek te eindigen in een zelfgemaakte shelter in een buitenwijk van Porto. Daar werd ze gevonden door een tiental tieners, een makkelijk slachtoffer voor de dagenlange folteringen en misbruiken (ze werd verkracht, in brand gestoken, geslagen), om dan buiten bewustzijn – maar nog levend – door de kinderen (want dat waren de daders) halfnaakt in een waterput gedumpt te worden.

De Portugese media hielden zich eerder koel, berichtten over de gruwel en moord zonder erg specifiek te zijn: geen melding van de transfobe redenen van het geweld, geen foto van Gisberta, dehumaniserend door haar te omschrijven als  “een dakloze”, “een drugsverslaafde”. Ook het gerecht trof in eerste aanleg geen repercussies voor de daders. Wat heel wat tegenreacties ontketende uit verschillende kampen (TGEU onder meer) en resulteerde in een nieuw Portugees wetsvoorstel, dat maar een kleine stap voorwaarts betekende voor de rechten van transseksuelen en transgenders in Portugal.

Nu brengt Carvalhaes het verhaal van Gisberta ook naar ons land, want ook hier berichtten de kranten er niet erg uitgebreid over. Hij doet dat intiem maar tegelijk afstandelijk; pas op het einde zien we Gisberta ook écht. Daartussen is vooral de voice-over (gemonteerd op donkere, anonieme stadsbeelden), of een getuigenis van de brandweerman die haar lijk vond (zijn handen trillen nog), of haar broer aan het woord (“ik zag hem graag, maar niet wat hij was geworden”). Dan weer aandacht voor een diavoorstelling van postkaartjes die Gisberta vanuit Europa naar familieleden verstuurde (“ik mis je, ik ben hier alleen”).

Mokerslag van een film over transfoob geweld.

A Gis (in het Engels: She Gis, refererend naar een briefextract van Gisberta’s mama waarin ze de transitie van haar kind accepteert - door naar Gisberta te verwijzen als ‘zij’) combineert een documentaire-verhaallijn met meer abstracte en experimentele beelden. Met reden door de regisseur omschreven als ‘an investigative documentary’ want onderzoekend -  maar tegelijk ook emotioneel en bikkelhard; de twintig minuten van deze film komen aan als een mokerslag.

Overigens: Carvalhaes’ festivalnominaties en awards voor zijn film in Brazilië, waar Gisberta ook vandaan komt, zijn een klein positief signaal voor het land dat wereldwijd het meeste aantal doden door transfoob geweld telt.

Sarah Skoric