Een groot, ingesneeuwd hotel. Een hotel gebouwd op een Indiaanse begraafplaats, met een labyrint ernaast. Een gezin erin, dat er zorg voor draagt tijdens de winter. Er is een moeder, een vader die er komt schrijven. En er is een zoontje, Danny, dat stemmen hoort. Al voor ze er kwamen, hoorde ie stemmen. Hij werd gewaarschuwd. Het hotel betekent gevaar. Nu zijn ze er. Danny weet dat de stemmen gelijk hadden, wanneer hij met zijn driewieler de lange gangen doorkruist. Golven van bloed uit de liftschacht, plotse verschijningen, verboden kamers. In een andere kamer tikt een typemachine. Ook de vader hoort stemmen. Jack! All work and no play makes Jack a dull boy, typt de gek geworden schrijver. Eindeloos, telkens die ene zin. Hij ziet dingen en hij hoort er. Stemmen die hem zeggen zijn vrouw af te slachten. En zijn zoon. Hij grijpt zijn bijl.

Stephen King sleep de pen en wist zijn lezers naar koelbloedige gewoonte de stuipen op het lijf te jagen. Stanley Kubrick maakte er in 1980 een horrorklassieker van formaat van. Het beeld van Jack Nicholson die breed grijnzend zijn slachtoffer toelacht door de deur die hij net aan mootjes heeft gehakt, staat op veler netvlies gebrand. Net zoals de naakte vrouw die in zijn handen degenereert tot een rottend lijk en zoals zijn panisch bange echtgenote die rent voor haar leven. De acteurs, Nicholson op kop, zijn simpelweg subliem en slagen erin complete waanzin en uitzinnige angst te portretteren. In het geval van Duvall ging dat vanwege Kubrick overigens gepaard met lichte terreur à la Hitchcock- zie de links. Het verhaal zit clever in elkaar, via een soms langzame opbouw met plotse tijdsprongen.

Het gaat hier niet alleen over de overgang van gezond naar gek. Het dubbele, de dualiteit, is er altijd. Nicholson leeft binnen de film in het verleden, als hij de bar vol vroegere hotelgasten bezoekt, én in het heden. Er zijn de twee zusjes die aan Danny verschijnen ('Come play with us. Forever.'). Er is het dubbele beeld door de vele spiegeleffecten. Als Nicholson met zijn zoontje praat, bijvoorbeeld, of als ie met het lijk in handen staat, zien we daardoor telkens drie personages, de ene Nicholson en de andere. Dit is een intrigerende horrorthriller pur sang dus. Kubrick jaagt de kijker op tot ie na de nagels ook de nagelriemen heeft afgekloven. Maar, er is meer. Kubrick wil de kijker niet alleen zijn labello besparen. Hij wil hem iets zeggen over zichzelf. Blijf na de film, met als laatste beeld een foto van Nicholson op het feest met de hotelgasten, kijken naar de credits.

Op het moment dat de kijker geacht wordt zijn adem terug te hebben gevonden en hij begint te babbelen, hoor je plots nog ander gebabbel. Je beseft dat het de geluiden zijn van de hotelgasten. Daar vergelijkt Kubrick ons mee. Wij zijn de gasten van het Overlook ball. Wij zijn er altijd geweest en we zijn iets uit het oog verloren. We staan erop, op de Indiaanse begraafgrond, en toch kijken we erover. Deze film gaat over de Amerikaanse kolonialen, die de inheemse Indianen massaal afslachtten. Dit is een film over moord, en op het tweede niveau over genocide.

De verwijzingen zijn legio. Van bij het begin rijden, in een prachtig panoramisch beeld, de schrijver en zijn gezin met een gele volkswagen het Overlook hotel tegemoet. Volkswagen met hoofdletter en met harde g, herinnert u zich ongetwijfeld nog uw lessen Duits. Ze hebben het over ingesneeuwde kolonialen, die aan kannibalisme deden. Bij het aankomen zegt hun gids letterlijk dat, voor het bouwen van het hotel, een paar Indianen moesten worden afgeslacht. Voor Nicholson daarna met de stijdbijl zwaait, noemt ie zijn drank 'the white man's burden'. En Danny, die ontsnapt in het labyrint door op zijn stappen terug te keren. Winnetou zou het niet beter hebben gekund.

Als Kubrick u hier niet weer eens met verstomming slaat, begrijpen wij het ook niet meer. Horror, dubbele bodems, maatschappijkritiek. And we all shine on, like the moon and the stars and the sun?