Homesick

Joe Vanhoutteghem 2017 België 7 '
Een hoogst persoonlijke documentaire waarin de regisseur op gevoelige wijze een traumatiserende gebeurtenis uit zijn verleden reconstrueert.

Bio Regisseur

Awards & selecties

  • Internationaal Kortfilmfestival Leuven 2017
02.12.2017 Michiel Philippaerts

Je bent gewaarschuwd: het Internationaal Kortfilmfestival van Leuven labelde Joe Vanhoutteghems 'Homesick' dan misschien wel als fictie, maar in feite betreft het een hoogst persoonlijke documentaire waarin hij op gevoelige wijze een levensveranderende gebeurtenis uit zijn verleden reconstrueert. Belangrijk om te weten, zo lijkt ons, want het gegeven dat de kortfilm rond een waargebeurd voorval draait, heeft een grote impact op de kijkervaring.

Het trauma dat de regisseur (die eerder ook al het stevige 'Rivers return' inblikte) in zeven minuten verkent – de kortfilm werd op Canvas getoond in het kader van hun documentairereeks '4x7' – betreft de dood van het zoontje van zijn zus toen Joe slechts zeventien was. Net als zijn andere familieleden was hij gewoon thuis die dag, maar door een samenloop van toevalligheden kon niemand het tragische ongeluk voorkomen. Omdat Joe nog steeds in zijn ouderlijke huis vertoeft, wordt hij dagelijks aan die noodlottige gebeurtenis herinnerd. Hij besloot zijn verhaal te vertellen om de demonen in zijn ziel te sussen.

'Homesick' begint met enkele rake observaties over de mechanismen van nostalgie, ons meegedeeld via voice-over door Vanhoutteghem zelf. Weemoedig blikt hij terug op zijn jeugd; samen met de regisseur kijken we mee naar zijn familiefoto’s die een oude diaprojector op de muur werpt. Zijn beschouwingen zijn pijnlijk, maar voelen steeds integer aan. Alhoewel zijn worstelingen met het verleden maar al te duidelijk zijn, is er namelijk ook een onmiskenbare warmte te herkennen. Warmte voor zijn familieleden, maar ook voor zijn jongere zelf, die hij liefdevol spottend tot “een bleiter” doopt.

Wanneer de documentaire overschakelt naar reconstructie maakt Vanhoutteghem gebruik van een sierlijke 16-mm esthetiek. Een slimme keuze, want het verhoogt paradoxaal de authenticiteit van zijn verhaal, gezien de beelden moeilijk te onderscheiden vallen van de oude dia’s. Desondanks blijft het ensceneren van een traumatische gebeurtenis een gewaagde zet die verkeerd kan uitpakken, vooral wanneer exhibitionisme of sensatie de bovenhand krijgen. Maar: het wérkt, mede dankzij de intelligente montage en de cinematografie die de achtergrond te allen tijde flou houdt, zodat de hele sequentie de impressie van een herinnering uit een ver verleden krijgt.

Voornamelijk de korte tijdsduur blijkt uiteindelijk toch een boosdoener, want het tempo ligt iets te hoog voor de contemplatieve toon die wordt nagestreefd. Ook de muziekkeuze is niet altijd even raak: wanneer Arvo Pärts Spiegel im Spiegel op de klankband klinkt tijdens het destastreuze voorval, voelt dit eerder manipulatief en onhandig aan. Jammer, want het botst stuitend met Vanhoutteghems onverbloemde voice-over.

Een regelrecht schot in de roos is de film dus niet. Desalniettemin moet de regisseur geprijsd worden omwille van zijn enorme moed om zijn trauma te delen met een publiek. De kracht en schoonheid van 'Homesick' schuilen dan ook in de buitengewone eerlijkheid die Vanhoutteghem tentoonspreidt wanneer hij ons een blik laat werpen in zijn getormenteerde ziel. Tijd zalft de wonden, zeggen ze. Hopelijk doet cinema dat ook.

2