"In animatie heb je veel meer perspectieven om een verhaal te vertellen."

RITCS-alumnus Zander Meykens won met zijn animatiefilm 'XYXX' een VAF Wildcard.

 

Liza Brandt

 
Vrouwen overheersen palmares op Kortfilmfestival Leuven!

Nieuws
Regisseurs Kato De Boeck, Juanita Onzaga, Elise Eetesonne, Louisiana Mees, Zaïde Bill, Meltse Van Coillie vielen in de prijzen, en ook actrices...

 

Niels Putman

 
This No Land
rating

Duur: 16 min. | Land: | Regie: Alexander Decommere | Cast: , , , , , | Scenarist: | Producent: | Productiehuis:

Spaghettiwestern meets Belgisch drama meets roadmovie. Of om het met hun eigen woorden te zeggen: “Belgisch surrealisme meets spaghettiwestern!”. Een beloftevolle premisse.

This No Land’ opent de film dan ook meteen met een oudere cowboy die met een zesjarig meisje de woestijn doortrekt, op weg naar Disneyland. Onderweg kruisen ze twee andere duo’s in wagens – en hoewel aanvankelijk niets met elkaar te maken, brengt de (op-een-na) laatste scène al deze personages ‘Crash’-gewijs bij elkaar, in een verlaten tankstation.

De film raakt enkele thema’s aan: hoe moeilijk adoptie kan zijn voor een homokoppel (Titus De Voogdt & Peter Van den Eede), het gemis van je kleinkind (de cowboy & het kind), liefde in tijden van geen-condoom-bij-de-hand-hebben (een jong, hitsig koppel on the road). En verweeft deze thema’s en personages tot één mozaïek. De uitwerking daarvan balanceert tussen spaghettiwestern en amateurisme.

Al blijf je als kijker wel op je honger zitten naar het exacte hoe/waar/wat/waarom/waarheen. Want hoe komt het dat er slechts drie wagens op weg zijn naar Disneyland Parijs, en alle drie met Vlamingen? Welke weg is het dat je van Vlaanderen naar Disneyland brengt en de woestijn kruist? En als er dan toch een woestijn zou zijn op die route, waarom werd de film dan gedraaid in Spanje?

Ongetwijfeld een lollige film om te draaien mist ‘This No Land’ nuance, en schept nog meer verwarring. Is die oudere cowboy wel echt een cowboy of gewoon een kinderdief? Is alles een droom, of echt gebeurd? Is het homokoppel een misdaadkoppel en waarom hebben zij geweren in hun koffer? Absurd ja, maar op een te ongericht- projectiel- absurde manier. Al is het surrealistische detail van de winkelbediende met kip en vliegenmepper leuk - iets minder ambitieus en meer begrijpelijk (zonder overval bijvoorbeeld) of net nog meer over the top zou ‘This No Land’ een iets beter wegkijkende film maken.

Een sympathieke stijl- en acteursoefening, met nog heel wat sleutelwerk aan scenario, stijl en opbouw.

Sarah Skoric
 
Pathetiek
rating

Duur: 27 min. | Land: | Regie: Yahya Terryn | Cast: , | Scenarist: | Producent:

Verborgen in wat op het eerste zicht een mooi herenhuis lijkt, in een straat vol kroegen en winkels ligt de mooiste schouwburg van Gent verstopt: De Minard. Ideale setting voor een film, zo moet theaterregisseur Yahya Terryn gedacht hebben en draaide er prompt zijn hele kortfilmdebuut ‘Pathetiek’. Op de balkons, achter het podium of in de foyer –Terryn (van theatergezelschap ‘Het Kip’) kent het theater op zijn duim.

Pathetiek betekent zoveel als hartstocht of soms als pathos/hoogdravendheid/gezwollenheid. In de betekenis van hartstocht vind je dat in deze kortfilm terug op het gezicht van pianiste Saya Endo tijdens haar live piano-uitvoering van Beethovens ‘Sonata Pathétique’ dat als rode draad door de film leidt.

Gezwollenheid of hoogdravendheid vind je dan weer terug in de conversatie tussen twee vrienden Ludo en Karel, tijdens datzelfde concert. Zegt de ene tegen de andere: “Schoon piano. Schoon pianiste ook. (…) Da’s mijn nieuw lief hé.” Zegt de andere: “Binnen een jaar ziet ge hoe belachelijk ge bezig zijt. En dan is het gedaan met het plezier ze.” De dialoog tussen de twee makkers spint uit in een reflectie op hun getrouwde leven met kinderen en gezamenlijke vakanties, op nieuwe verliefdheden – dat allemaal op een iets te stereotiepe (en vaak mannelijke) manier. Ruziemakend in de herentoiletten tijdens het plassen – check. Boos weg stappend uit de concertzaal – check. Snel wijn binnenkappend – check check.

Al is het camerawerk van David Williamson (‘De Dag’, ‘Bevergem’, ‘Mont Blanc’) sterk, en is er op het acteerwerk van Tom Vermeir ( ‘Belgica’, ‘De Dag’) en Koen De Graeve niet veel aan te merken – en op de muziek van Endo en Beethoven helemaal niet - toch overtuigt ‘Pathetiek’ niet. Zo had de analogie of het samenspel tussen piano en de dialogen net iets feller gemogen. Meer opzwepende piano tijdens de meer verhitte gesprekken, meer meanderend en harmonieus tijdens de kameraadschappelijke momenten bijvoorbeeld. Of de dialogen net iets meer bedacht en minder ‘typisch’. Of de uitdieping van de personages net iets verrassender.

Over het algemeen is het 27 minuten durende ‘Pathetiek’ goed als debuut, al is het wat te braaf en weinig scherp of innovatief als kortfilm op zich. Wel credits aan het barmeisje in de foyer die vanop de achtergrond mooi – en vol pathetiek – in haar rol blijft.

Sarah Skoric
 
The Hollow Coin
rating

Duur: 12 min. | Land: | Regie: Frank Heath | Cast: | Scenarist:

In de Verenigde Staten doet de titel een belletje rinkelen. ‘The Hollow Coin’ refereert naar een spionageverhaal tijdens de Koude Oorlog. Robert Goldfus was een Russische spion die betrapt werd nadat een krantenjongen knullig een halve dollar liet vallen. De codes die in deze holle munt zaten, bracht de FBI rechtstreeks tot bij Goldfus. Een verhaal dat Spielberg al inspireerde tot het maken van de fraaie spionagethriller ‘Bridge of Spies’.

Bij de Amerikaanse videokunstenaar Frank Heath is het geen met codes volgeschreven stukje papier, maar een micro SD kaart die zich in de nickel bevindt. De film speelt met referenties en metaverwijzingen: het is een film over een film die zich afspeelt in een telefooncel die op zijn beurt het onderwerp vormt van de film die zich in de munt bevindt.

Dit alles met het uitzicht op de Long Lines Building in Manhattan: een wolkenkrabber die berucht is omwille van zijn gebrek aan ramen, een gebouw “not made for humans”. Dit knap staaltje brutalisme werd gerealiseerd tijdens de Koude Oorlog en is dagenlang resistent tegen een mogelijke kernaanval. Het is eigendom van telecomreus AT&T en op basis van Snowden-documenten wordt vermoed dat de FBI er huisvest en er zijn spionageactiviteiten organiseert.

Klinkt ingewikkeld en vergezocht? Alles behalve! ‘The Hollow Coin’ is een unieke parel van een kortfilm. De nauwkeurig opgebouwde verhaallijn zorgt afwisselend voor spanning en curiositeit. Ondanks dat we op geen enkel moment een personage zien, blijf je gefascineerd kijken naar het prachtige beeld van de langzaam weg smeulende telefooncel in een desolaat landschap. De subtiele humor maakt deze gelaagde kortfilm een arty spionage komedie die nog even in je gedachten zal blijven.

Wat ons betreft mag het werk van Heath vaker een uitstap maken van de New Yorkse kunstgalerijen naar de Europese filmfestivals.

Liza Brandt
 
Meshes of the Afternoon
rating

Duur: 14 min. | Land: | Regie: Maya Deren, Alexander Hammid | Cast: , | Scenarist:

Ooit ingedommeld in je zetel op een zonnige zaterdagnamiddag en vervolgens in een labyrintische droom gesukkeld? Zwetend wakker geworden, met een straaltje kwijl in je mondhoek als aandenken aan dat woelige dutje? Wie volmondig ‘ja’ kan antwoorden zal zich volledig herkennen in Maya Derens avant-gardistische destillatie van vluchtige en onbestemde ‘namiddagdromen’.

Meshes of the Afternoon’ (vrij vertaald ‘Mazen van de namiddag’) werd 75 jaar geleden opgenomen, maar de geesten die destijds deze cirkelvormige filmdroom teisterden met hun aanwezigheid zijn noch verouderd, noch verjaard.

Wanneer het startschot wordt gegeven voelt ‘Meshes’ nochtans haast rudimentair aan: een mannequinhand die uit de hemel gezonden lijkt, laat een bloem achter op de stoep, die vervolgens door een vrouw – Deren zelf – wordt opgeraapt. Als ze thuiskomt valt ze prompt in slaap, alvorens een reeks objecten te hebben opgemerkt (een sleutel, een mes, een telefoon) die zullen terugkeren in haar dromen. Terwijl de kijker mee wegzinkt in haar hersenspinsels zien we door het raam buiten een fantoom ronddwalen; een soort Dementor met een spiegel als gezicht. Een evenbeeld van Deren achtervolgt de plaaggeest, die zich meester heeft gemaakt van de bloem. Paranoia overmeestert de vrouw, want de vredevolle namiddag vertoont zijn eerste barsten.

Een koortsachtig filmgedicht.

Maya Deren speelt geniaal met ontdubbeling, een vage droom-in-droom structuur en bizarre inserts van dagdagelijkse objecten. Via een uitgekiende choreografie van licht, schaduw en ongewone camerahoeken boetseert ze bovendien niet alleen haar personages, maar drapeert ze de film ook in een lugubere sfeer. De unheimliche soundtrack die later in 1959 werd toegevoegd door Derens derde echtgenoot Teiji Ito jaagt de spanning verder de hoogte in zodat het voor de toeschouwer duidelijk is: hier staat iets op het spel. De hand-held camera tolt bij momenten desoriënterend door het huis en wekt de illusie dat Deren door een bovennatuurlijke kracht tegen het plafond wordt geplakt. Het is een prachtig beeld dat meermaals terugkeert en de kracht van de goedkope productie extra in de verf zet.

Deren, die het experiment – want "kunst moet een experiment zijn," aldus de regisseur – in 1943 afwerkte met haar echtgenoot Alexander Hammid, staat ondertussen in de annalen van de filmgeschiedenis. Niet alleen omdat ze ervoor zorgde dat het surrealisme voet aan de grond kreeg in de Verenigde Staten, maar ook omdat haar ‘do it yourself’-attitude het begin van de onafhankelijke Amerikaanse cinema inluidde. Zelf beschreef ze zich als een amateur: iemand die het deed vanuit een liefde voor film, in tegenstelling tot de grote geldwolf die Hollywood heette. Dat haar counter-cinema in de 21ste eeuw nog altijd wordt onderworpen aan grondige analyses – en steeds meer vanuit een feministische hoek – bewijst dat haar experimenten staan als een huis.

Toch blijven die analyses slechts interpretaties, want de pogingen om écht vat te krijgen op dit koortsachtige filmgedicht zijn futiel. De plot is dan ook raadselachtig en de symboliek alsook de excentrieke beeldtaal manipuleren de psyche van de kijker op een manier die te vergelijken valt met Buñuels ‘Un Chien Andalou’, vanwege de ondoorgrondelijke droomlogica en de eigenzinnige overgave aan de wetten van het onderbewustzijn.

Net zoals Deren de spiegelman nooit zal kunnen bijbenen, zo moet de toeschouwer zich erbij neerleggen dat de schimmen van ‘Meshes of the Afternoon’ zich niet laten strikken.

Michiel Philippaerts
 
Rainbow Children - Portrait of Elika
rating

Duur: 12 min. | Land: | Regie: Maryam Bayani | Scenarist: | Producent:

Maryam Bayani is een van Iran afkomstige kunstenares die gepokt en gemazeld is in de wereld van animatie en grafisch ontwerp. In 2009 gooide ze reeds hoge ogen met haar gelauwerde animatiekortfilm ‘The Pottery Tale’, over het narratieve potentieel van patronen op divers Iraans aardewerk. Vorig jaar werkte Bayani haar Europees documentairetraject Doc Nomads af met een minimalistisch docuportret over een vijfjarig meisje met een Iraans-Belgische nationaliteit.

Rainbow Children’ legt op tedere wijze een spreekbeurt van jonge telg Elika vast. Het kleine meisje vertelt behoedzaam maar bevlogen over het thuisland van haar mama. Volgens Elika zijn er vijf dingen die de Iraanse bevolking prefereren: de zon, rijst, ijscrème, tulpen en vis. De cultureel diverse klas luistert bijzonder aandachtig. Pas wanneer Elika een Perzisch gedicht voordraagt rijst her en der een onschuldig lachje. Niet omwille van de inhoud van het gedicht, wel omdat enkele woorden fonetisch gelijken op woorden uit andere talen. Na de spreekbeurt is het aan de leerlingen om te tonen wat ze geleerd hebben over Iran via Elika. Steevast verschijnen rijstkorrels, zonnestralen en hoorntjes boordevol ijscrème op het papier.

Minimalistische documentaire over kinderlijke onschuld en universele diversiteit.

De onschuld en verwondering waarmee de kinderen elkaars land van afkomst vergelijken is op z’n zachtst gezegd ontwapenend. Wanneer Elika gevraagd wordt wat Iran heeft dat België mist antwoordt ze zonder verpinken “mijn grootouders”. Het is een bijzonder moment dat illustratief is voor de rest van de korte documentaire. Via één spreekbeurt en de respons daarop wordt onbezoedeld nagedacht over diversiteit.

Bayani maakt de polariserende social mediastrijders en tegenstanders van cultureel diverse klasgroepen met de grond gelijk. De puurheid van de kinderlijke reflectie overstijgt iedere vorm van pretentieus pseudo-intellectueel gezanik en geeft de notie ratio een nieuwe invulling. Deze documentaire is gemaakt voor liefhebbers van alle kleuren van de regenboog en gaat succesvol op zoek naar universaliteit in diversiteit.

Live-action wordt bij wijlen afgewisseld door kinderlijk getekende animatiebeelden. De frequentie en plaats van die intermezzo’s doen vragen rijzen over de noodzaak ervan. In de huidige vorm lijken de animatiebeelden te compenseren voor een bepaalde vorm van beeldarmoede, wat eerder afbreuk doet aan het verder minimalistisch geheel.

Maryam Bayani slaagt er met de gevarieerde klasgroep gegarandeerd in om een glimlach op iedere kijker z’n smoel te toveren.

Jannes Callens
 
Klem
rating

Duur: 18 min. | Land: | Regie: Ish Ait Hamou | Cast: , | Scenarist: | Producent: , | Productiehuis:

De film ‘Klem’ is een primeur. Niet alleen als eerste audiovisuele geesteskind van creatieve veelvraat Ish Ait Hamou, maar ook als allereerste kortfilm die op de zender Eén vertoond wordt. Het was hoog tijd dat ook de grootste zender van de openbare omroep stilletjes aan het brede potentieel begint te zien van het ons bijzonder geliefde genre.

Voor de plot viel de kersverse filmmaker terug op eerder literair werk van zijn hand, zijn novelle ‘Als je iemand verliest die je niet kan verliezen’. De kern van het verhaal blijft onveranderd: een toevallige ontmoeting tussen de voormalige chirurge Els en de Palestijnse vluchteling Sulayman zorgt voor een onverwachte kentering in hun leven. Els en Sulayman dragen beiden een trauma mee dat hen op een dwaalspoor heeft gebracht. Hun spontane ontmoeting markeert een onzichtbare cesuur. In hun fragiele verbondenheid schuilt hoop op een nieuw leven. Maar is het nieuwe leven(svatbaar)?

Het scenario van ‘Klem’ staat bol van perfecte voorzetten die niet veel later piekfijn worden binnengekopt. Voor spanning of bevrediging zorgt dat allerminst, maar het verhaaltje wordt zo wel mooi rond gemaakt.

Weinig uitdagend.

Structureel is de film weinig uitdagend. De kijker wordt bij het handje genomen en al héél snel naar veilige oorden gebracht. De bijzonder gelikte treinscène (waarin de personages elkaar ontmoeten) heeft op vlak van dialoog zeker zijn verdienste, maar het gebrek aan variatie in de filmische taal wordt naar verloop van tijd een stoorzender. Veel verder dan een basis decoupage met talloze statische champs-contrechamps gaat het niet. Wanneer de personages een kwetsbare band met elkaar ontwikkelen, gaat de camera toch iets dichter op hun huid zitten. Maar de variatie is dusdanig miniem dat die weinig emotionele impact heeft. Het ene moment waarop de camera buiten de lijntjes kleurt wordt daardoor erg ongeloofwaardig.

Buiten de trein lijkt Ish Ait Hamou wel meerdere cinematografische middelen aan te wenden. Deze stijlbreuk is diëgetisch verdedigbaar, maar de regisseur vervalt al te vaak in klassieke sjabloonachtige beelden die bij de kijker weinig meer dan een déjà-vugevoel oproepen.

Veerle Dobbelaere en Nasrdin Dchar acteren voortreffelijk. Het gebrekkige taaltje van Dchars personage is bewust geforceerd, maar dreigt bij wijlen een artificiële grens te overschrijden. Hetzelfde kan gezegd worden van de acteerprestatie van bepaalde (edel)figuratie.

Ish Ait Hamou is een voortreffelijk verhalenverteller die uitblinkt in situationele spitsvondigheid, narratieve cirkels en al dan niet beeldende symboliek. Hij laat op verhalend vlak weinig kansen onbenut. De vraag is echter of dit verhaal in deze adiovisuele vorm voldoende toegevoegde waarde creëert.

Jannes Callens

Pagina's

Subscribe to Kortfilm.be & Kutfilm.be RSS